من مكتوب

January 26, 2009

عشق

Filed under: تحليل — saeedlog @ 10:56 am
Tags:

اخیرا بحث “عشق” توی جامعه دوستان ام خیلی داغه و خوب میخواستم خوراک بحث رو فراهم کنم , پس ترجیح دادم بخش هایی از اطلاعات دائره المعارف ویکیپدیا درباره ” عشق ” رو ترجمه کنم و اینجا قرارش بدم , اکثر اطلاعات از ویکیپدیا ست , ولی بخش هایی هم متعلق به اطلاعات جسته گریخته ای است که اینجا و اونجای نت پیدا کردم

11

مقدمه

عشق یکی از انواع احساسات و تجربیاتی است که مرتبط با ” احساس قدرتمند وابستگی”  است. کلمه ” عشق ” دارای گستره وسیعی از احساسات , حالت ها و بینش هاست , از لذت نوعی گرفته تا احساس علاقه بین فردی شدید . این گستردگی معانی به همراه پیچیدگی احساسات مرتبط با آن باعث گردیده تا نتوان تعریف ثابتی از عشق بیان کرد , حتی در مقایسه با سایر حالت های احساسی .

اگر بخواهیم یک تعریف خلاصه از عشق بیان کرده باشیم , می توان عشق را نوعی احساس عمیق و غیرقابل توصیف  از اشتیاق شدید به یک موجود دیگر دانست . حتی همین مفهوم محدود از عشق هم شامل معانی مختلف از “احساس شهوانی” و “صمیمیت” حاصل از یک عشق رمانتیک گرفته تا نزدیکی عاطفی غیرجنسی “عشق افلاطونی “و” عشق خانوادگی” و یکی شدن و پرستش “عشق مذهبی” می شود. عشق در اشکال مختلفش همیشه به عنوان یک تسهیل کننده عمده در روابط بین فردی ایفای نقش کرده است و حتی به خاطر اهمیت روانشناختی اش , همیشه یکی از تم های بسیار رایج در “هنر خلاق”  بوده است .

تعاریف

واژه انگلیسی ” لاو ” معانی متفاوتی می تواند داشته باشد که هر کدام دارای معانی مجزا در زمینه های متفاوت اند . اغلب , سایر زبان ها از چندین کلمه استفاده می کنند تا جنبه های متفاوتی از چیزی رو نشون بدهند که در انگلیسی به طور عمده در کلمه ” لاو ” کپسوله و فشرده شده است , به عنوان مثال , کثرت واژه های یونانی برای ” دوست داشتن ” . تفاوت های فرهنگی در مفهوم بخشیدن به “عشق” , ایجاد یک تعریف جامع برای این مفهوم را دشوار ساخته است.

اگر چه درباره طبیعت و جوهره عشق بحث های متعددی مطرح است , اما جنبه های مختلفی از این کلمه با مشخص کردن “آنچه عشق نیست” , قابل شفاف سازی است . به عنوان یک بیان کلی از یک احساس مثبت , دوست داشتن در تضاد با ” نفرت ” است , به عنوان یک نوع صمیمیت که بیشتر عاطفی و کمتر جنسی است , معمولا در تقابل با “شهوت” است و به عنوان یک رابطه بین فردی با روابط رمانتیک شدید , به طور معمول در تقابل با “دوستی” است , اگر چه که ممکن است تعاریفی از این کلمه به دوستی های خیلی نزدیک در شرایط خاص قابل اطلاق باشد.

همان گونه که در مقدمه آمد , عشق معمولا به دوست داشتن بین فردی اشاره دارد , احساسی که یک فرد در قبال فرد دیگر تجربه میکند . عشق اغلب مستلزم  “توجه” یا “معنی شدن” با یک انسان و یا یک امر است , از جمله خود شخص ( نارسیسیسم )

علاوه بر تفاوت های بین فرهنگی در شناخت عشق , نگاه ها به این مسئله در طول زمان تغییر یافته است . بعضی از مورخین مفاهیم مدرن عشق و روابط عاشقانه را در اروپای درباری و یا بعد از قرون وسطی یافته اند , اگر چه چنین مفاهیمی در اشعار عاشقانه باستانی هم مسبوق به سابقه هستند .

به علت ذات آبستره و پیچیده عشق , گاهی عشق در قالب ضرب المثلها و یا کلیشه های غیر قابل مناقشه نمود پیدا کرده است , مثلا ضرب المثل های رایج مرتبط با عشق , از ویرجیل گرفته که می گوید ” عشق همه چیز را فتح خواهد کرد” تا بیتلز که میگویند ” تمام آنچه نیاز داری , عشق است” . برتراند راسل عشق را شرایطی از ” ارزش مطلق ” می دونه , در تقابل با ” ارزش نسبی ” . حکیم الهی ” توماس جی اورد ” می گوید که عشق ” رفتاری آگاهانه , پاسخی مشفقانه به دیگران است جهت ارتقای همزیستی کلی “

عشق غیر شخصی

یک فرد می تونه عاشق کشور , اصول و یا هدفی باشد اگر برای شخص ارزش بسیاری داشته باشند به گونه ای که به آنها متعهد گردد . عشق غیر شخصی وابستگی بسیاری به مفهوم ” دگرخواهی” دارد

عشق بین فردی

عشق بین فردی به عشق بین انسان ها اشاره دارد و احساسی بسیار قوی تر از دوست داشتن ساده فردی است . “عشق یک طرفه” به احساسی اطلاق می شود که متقابلا پاسخ داده نمی شود. عشق بین فردی رابطه نزدیکی با روابط بین فردی دارد و چنین عشق هایی ممکن است بین اعضای خانواده , دوستان و زوج ها وجود داشته باشد . همچنین تعدادی از اختلالات روانی هم با عشق مرتبط هستند مثلا جنون جنسی

در طول تاریخ , فلسفه و مذهب بیشترین تلاش را در راستی تبیین پدیده عشق کردند. در قرن گذشته , علم روانشناسی مطالب فراوانی درباره این موضوع گفته است , در سالیان اخیر , علومی چون روانشناسی تکاملی , بیولوژی تکاملی , انسان شناسی , نوروساینس و زیست شناسی به درک طبیعت و عملکرد عشق کمک شایانی کرده اند .

پایه شیمیایی

مدل های زیستی از سکس , عشق را به مثابه یک “درایو” برای پستانداران می انگارند , همانند گرسنگی و تشنگی . ” هلن فیشر ” یک متخصص برجسته در امر عشق , تجربه عشق را به سه مرحله همپوش تقسیم می کند : شهوت , جذابیت و تعلق . شهوت آدم ها رو در کنار همدیگر قرار می دهد , جذابیت های رمانتیک , افراد را به جذب انرژی شان در راستای جفت گیری تشویق میکند و تعلق جهت تحمل همسر ( و در حقیقت فرزند ) به اندازه کافی است . به اندازه ای که فرزند توانایی اداره خود را داشته باشد.

2

شهوت یک میل جنسی پر حرارت اولیه است که فکر ” جفت گیری ” را در فرد تقویت میکند و باعث رهاسازی زیاد مواد شیمیایی مانند تستسترون و استروژن در فرد می شود . این اثرات به ندرت بیش از چند هفته یا ماه به طول می انجامد .

3

جذب یک میل رمانتیک و کاملا شخصی شده برای یک کاندیدای خاص جهت جفت گیری است که از شهوت به صورت تعهد به یک فرد ارتقا پیدا میکند. مطالعات جدید در نوروساینس مشخص کرده است که به محض اینکه فردی عاشق می شود , مغز به صورت کاملا پایدار و مرتبی مجموعه معینی از مواد شیمیایی را آزاد می سازد , از جمله فرومون ها , دوپامین ها , نورپینفرین و سروتونین که عملکردی مانند آمفی تامین ها دارند و “مرکز لذت” در مغز را تحریک میکنند که باعث اثرات جانبی مانند افزایش ضربان قلب , کم اشتهایی و خواب و احساس شدید هیجان می شود . تحقیق نشان داده است که این مرحله از یک و نیم تا سه سال به طور کلی طول می کشد .

آدرنالین : مراحل ابتدایی علاقمندی به یك فرد باعث فعال شدن واكنشهای استرس زا و افزایش سطح آدرنالین و كرتیزول در خون می گردد. این فرآیند تاثیر فریبنده ای در فرد ایجاد میكند . وقتی او را برای اولین بار می بینید بدنتان عرق می كند، قلبتان سریعتر میتپد و دهانتان خشك میگردد

دوپامین :یك زوج تازه ازدواج كرده تحت معاینه مغزی قرار گرفتند و مشخص گردید كه میزان سطح دوپامین كه نوعی انتقال دهنده عصبی بشمار میرود در آنها بالا است. این هورمون از طریق رهاسازی حس شدیدی از لذت، باعث تحریك میل و رغبت در شخص میگردد. این دقیقاً همان تاثیری است كه بعد از مصرف كوكائین در مغز بوجود می آید

سروتونین: یكی از مهمترین هورمونها، كه باعث میگردد بسیار زیاد به معشوقتان فكر كنید

4

از آنجا که مراحل شهوت و جذب هر دو موقتی بودند , در نتیجه مرحله سوم باید توضیح دهنده روابط بلند مدت باشد . تعلق پیوندی است که باعث می شود که یک رابطه تا چندین سال و حتی چندین دهه طول بکشد . تعلق به طور کلی بر پایه تعهداتی همچون ازدواج و بچه ها , یا دوستی متقابل بر پایه علائق مشترک , شکل می گیرد . این مرحله را با سطوح بالای اوکسی توسین و وازوپرسین مرتبط دانسته اند .

اوكسی توسین : هورمونی قدرتمند است كه توسط زنان و مردان در حین ارگاسم ترشح میشود. این هورمون احتمالاً حس تعلق را عمیق تر نموده و باعث میگردد زوجین بعد از اتمام رابطه جنسی بیش از پیش نسبت به هم احساس نزدیكی كنند. مطابق با این نظریه، هر قدر زوجین بیشتر رابطه جنسی برقرار كنند، پیوستگی و صمیمیت بین آنها نیز بیشتر خواهد شد. اوكسی توسین هنگام زایمان نیز ترشح شده و به ایجاد پیوند عاطفی قوی بین مادر و كودك، كمك شایانی می نماید. یكی دیگر از وظایف این هورمون خروج اتوماتیك شیر از سینه مادر در هنگام گرسنگی كودك است

یك استاد روانشناسی نشان داد كه اگر ترشح طبیعی هورمون اوكسی توسین در گوسفندان و موشها متوقف شود، آنها تازه متولدین خود را پس خواهند زد.  بطور عكس، تزریق اوكسی توسین به موشهای ماده ای كه هیچگاه رابطه جنسی نداشتند، باعث دوستی كردن آنها با نوزادان موشهای دیگر گردید. موشهای ماده این نوزادان را گونه ای مراقبت میكردند كه گویی متعلق به خودشان است

وازوپرسین : یكی دیگر از هورمونهای مهم در مرحله تعهد بلند مدت است و بعد از رابطه جنسی ترشح میگردد.

وازوپرسین (هورمون ضد ادرار) به همراه كلیه ها جهت كنترل تشنگی كار میكند. نقش بالقوه این هورمون در روابط بلند مدت زمانی كه محققان مشغول مشاهده رفتارهای موشهای صحرایی بودند مشخص گردید.

موش های صحرایی در روابط جنسی كه لزوماً برای تولید مثل نبود، بیشتر شركت میكردند. آنها همچنین – همانند انسانها – رابطه زوجیت مستحكم تر و پایدارتری را بنا مینمودند.

زمانیكه به این موشها داروی متوقف كننده اثر وازوپرسین خورانده می شد، بدلیل از بین رفتن صمیمیت و عدم مراقبت احساسی از جفت، ارتباط آنها با جفتشان بسرعت قطع میگشت

مولکول پروتئینی شناخته شده تحت عنوان nerve growth factor (NGF) دارای سطوح بالا در زمان ای که افراد تازه عاشق می شوند , است ولی پس از یک سال مجددا به سطوح پیشین باز میگردد .

پایه روانشناختی

روانشناسی عشق را تحت عنوان یک پدیده اجتماعی و شناختی تصور میکند . روانشناس رابرت اشتنبرگ یک تئوری مثلثی عشق را فرموله میکند و بحث میکند که عشق دارای سه مولفه است : صمیمیت , تعهد و شهوت . صمیمیت فرمی است که در آن دو نفر اعتماد و جزئیات گوناگون از زندگی  شخصی خود را تقسیم می کنند و معمولا خودش را به شکل دوستی و روابط عاشقانه رمانتیک نشان می دهد . تعهد از سوی دیگر , انتظار دائمی بودن رابطه است . آخرین و رایج ترین شکل عشق , فرمی از عشق به صورت شهوت و جاذبه جنسی است .عشق شهوانی هم مانند عشق رمانتیک خودش رو به شکل شیفتگی بروز می دهد. تمام فرم های عشق دارای نسبتی متغیر از این سه مولفه هستند . روانشناس آمریکایی زیک روبین به دنبال تعریف عشق بر پایه روان سنجی است و به این نتیجه می رسد که سه فاکتور عشق را تشکیل می دهند : تعلق , توجه و صمیمیت

5

پیشرفت ها در تئوری های برق مانند قانون کولمب , نشان داد که بارهای مثبت و منفی هم را جذب میکنند و مشابهش در زندگی انسان ها مطرح شد تحت عنوان ” جذب متضاد” . طی قرن گذشته , تحقیق درباره ذات جفت شدن انسان ها نشان داد که به طور کلی وقتی بحث کاراکتر و شخصیت مطرح است , این مسئله درست نیست . افراد تمایل به دوست داشتن افراد مانند خود دارند . با این وجود , در موارد غیر معمول و خاصی , مثلا مانند سیستم ایمنی بدن , به نظر می رسد که انسان ها افراد غیر مشابه با خود را ترجیح میدهند که این مسئله منجر به فرزندی می شود که بهترین های هر دو فرد را دارد . در سال های اخیر , تئوری های مختلفی درباره پیوند بین انسان ها مطرح شده است که رابطه بین آنها را تحت عنوان تعلق , پیوند و محبت توضیح می دهد .

3 Comments »

  1. مرسی از مطلب خوبت. حیفه که از این زحمت تشکر نشه. موفق باشی.

    Comment by آهو — April 16, 2009 @ 10:20 am

  2. سلام دوست گرامى
    بنده نبى الله سنتى از تاجيكستان هستم و شعر مى نويسم
    اين صفحه بسيا وبلاگ زيبا و خواندنى است
    خواهيش مى كنم اين لينك وبلاگ مرا نيز در سرشمار عشق پاك جاى بدهيد
    http://sherenoo.blogspot.com/
    كامگار باشيد

    Comment by نبى الله سنتى — May 12, 2010 @ 3:28 pm

  3. دوستان دارم

    Comment by مجاهد — June 2, 2010 @ 9:44 am


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Create a free website or blog at WordPress.com.

%d bloggers like this: